قیومیت مرد از دیدگاه علامه طباطبایی و آمنه ودود
نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
دکتری، علوم قرآن، فقه و معارف اسلامی.
چکیده
مفهوم قیومیت مرد در قرآن کریم، بهویژه در آیه 34 سوره نساء، یکی از موضوعات مهم و مورد بحث در تفسیر قرآن و فقه اسلامی است. این مقاله به بررسی و تحلیل دیدگاههای علامه طباطبایی و آمنه ودود درباره قیومیت مرد پرداخته است. علامه طباطبایی در تفسیر آیه مذکور، قیومیت را بهعنوان مسئولیت مدیریتی و اقتصادی برای مردان میدانند که باید در عدالت و نظم الهی به اجرا درآید و نباید بهعنوان سلطهگری و برتری مردان بر زنان تفسیر شود. در مقابل، آمنه ودود با نگاهی نواندیشانه و انتقادی، بر بازخوانی و بازتفسیری از مفهوم قیومیت تاکید دارد و معتقد است که این مفهوم در شرایط اجتماعی و فرهنگی آن زمان ریشه دارد و نیاز به بازنگری دارد. ودود بر برابری جنسیتی و عدالت اجتماعی در تفسیر قرآن تاکید میکند و نقدهایی جدی به تفاسیر سنتی که قیومیت را بهعنوان برتری مردان معرفی میکنند، وارد میآورند.
این مقاله با تحلیل تطبیقی این دو دیدگاه، نشان میدهد که هر دو مفسر به عدالت توجه دارند، اما در نحوه تفسیر آن و ارتباط آن با مفهوم قیومیت تفاوتهایی دارند. در نهایت، این پژوهش میکند که مفاهیم دینی مانند قیومیت باید در بستر زمان و تحولات اجتماعی بازخوانی و بازتفسیری شوند تا با اصول حقوق بشر و برابری جنسیتی همخوانی داشته باشند. این مقاله به ضرورت گفتمان میان تفاسیر سنتی و معاصر برای رسیدن به درکی جامعتر از آموزههای قرآنی اشاره دارد و پیشنهادهایی برای تحقیقات آینده در این زمینه ارائه میدهد.
این مقاله با تحلیل تطبیقی این دو دیدگاه، نشان میدهد که هر دو مفسر به عدالت توجه دارند، اما در نحوه تفسیر آن و ارتباط آن با مفهوم قیومیت تفاوتهایی دارند. در نهایت، این پژوهش میکند که مفاهیم دینی مانند قیومیت باید در بستر زمان و تحولات اجتماعی بازخوانی و بازتفسیری شوند تا با اصول حقوق بشر و برابری جنسیتی همخوانی داشته باشند. این مقاله به ضرورت گفتمان میان تفاسیر سنتی و معاصر برای رسیدن به درکی جامعتر از آموزههای قرآنی اشاره دارد و پیشنهادهایی برای تحقیقات آینده در این زمینه ارائه میدهد.
کلیدواژهها
)