نیهیلیسم و پوچ‌گرایی در ترازوی قرآن و حدیث تحلیل انتقادی مبانی هستی‌شناختی، معرفت‌شناختی و ارزش‌شناختی
نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
دکتری فقه سیاسی جامعة المصطفی العالمیه
چکیده
نیهیلیسم به‌مثابه یکی از بنیادی‌ترین چالش‌های فلسفی و وجودی عصر مدرن، با انکار معنا، ارزش، حقیقت و غایت‌مندی هستی، در تقابل آشکار با جهان‌بینی قرآنی قرار می‌گیرد. این پژوهش با رویکردی تحلیلی-تطبیقی و با بهره‌گیری از روش توصیفی-استنتاجی، به بررسی نسبت میان مؤلفه‌های اصلی نیهیلیسم - شامل نیهیلیسم هستی‌شناختی، معرفت‌شناختی، اخلاقی و وجودی - با آموزه‌های قرآن کریم و روایات معتبر اسلامی می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که قرآن کریم با طرح مفاهیم محوری چون «حق»، «هدفمندی خلقت»، «معاد»، «فطرت» و «میثاق الهی»، پاسخی جامع و منسجم به مدعیات نیهیلیستی ارائه می‌دهد. همچنین روایات نبوی و ائمه اطهار( با تبیین مفهوم «عبث» و نفی آن از ساحت آفرینش، منظومه‌ای معنایی را پی‌ریزی می‌کنند که در آن هستی، معرفت و اخلاق همگی از بنیانی الهی و استوار برخوردارند. این پژوهش در نهایت نشان می‌دهد که جهان‌بینی قرآنی نه‌تنها نیهیلیسم را در تمامی اشکال آن رد می‌کند، بلکه با ارائه نظام معنایی یکپارچه، بدیلی فلسفی و وجودی در برابر پوچ‌گرایی مطرح می‌سازد.
کلیدواژه‌ها
)